Gaswinning en Richter

Voor het laatst bijgewerkt op 19 april 2026.

De gasbevingen in Groningen zijn veel sterker dan je zou denken. Hoe zit dat precies?

Pssst…

Als je niet zo van de theorie bent maar liever leest hoe de mensen het ter plekke ervaren neem dan hier een kijkje.

Journalisten die het niet snappen

De Correspondent – Jesse Frederik

Bron: Jortkast aflevering 112 met Jesse Frederik (2026-04-08).

Jesse Frederik heeft een artikel voor De Correspondent geschreven: Hoe de Groningse gasbevingen ontaardden in een feitenvrij compensatiecircus van miljarden euro’s

Bernd Andeweg, docent aardwetenschappen aan de Vrije Universiteit reageert hierop met: “Het is bijzonder om te blijven horen dat volgens de modellen dingen niet kunnen die wel zijn waargenomen” en komt met een aantal voorbeelden die volgens Jesse Frederik niet gebeurd kunnen zijn omdat de modellen het niet mogelijk achten.

In 2021 legde Andeweg uit waarom je de schaal van Richter eigenlijk niet meer zou moeten gebruiken:

Volledig college

Er heerst een hardnekkig misverstand over de aardbevingen in Groningen en de schaal van Richter: de bevingen zouden niet te voelen zijn en geen schade veroorzaken.

RTL Nieuws op 9 juni 2019: “Een aardbeving met een kracht van 2 tot 3 op de schaal van Richter wordt gezien als ‘zeer licht’. Zo'n beving wordt meestal door weinig mensen waargenomen. Ook is vrijwel nooit enige vorm van schade.” sic

RTL Nieuws haalt zijn info van Wikipedia aangaande Richter en heeft geen idee waar ze het over heeft.

Ook journalist Harald Doornbos heeft zijn mening al snel klaar:

Harald Doornbos, een journalist, doet neerbuigend over de aardbevingen in Groningen

Als de bevingen dan zo licht zijn en geen schade veroorzaken, hoe kan het dan dat 200.000 Groningers schade hebben en 100.000 mensen meervoudige schade — dus dat er nadat schade is gerepareerd, weer nieuwe schade ontstaat?

Die vraag stellen Herbert Blankesteijn, Ben van der Burg en Mark Beekhuis zich in ieder geval niet in De Technoloog podcast van BNR:

De NTR voelde op 6 oktober 2014 toch al wat nattigheid, want hoewel de commentaarstem het heeft over lichte aardbevingen ("zoals ze in Groningen nog wel eens meemaken"), zakt het huis in de animatie helemaal in:

Bron: https://www.youtube.com/watch?v=0kfS9DgBXak

Hoe het zit

Tom van der Lee, voorzitter van de Parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen (#pegas), legt in de Tweede Kamer uit hoe het zit.

Dit had een paar decennia eerder gemogen, maar beter te laat dan nooit:

Hij heeft zijn informatie van deskundigen. Ik ben ze zelf ook gaan verzamelen. Hieronder vind je een verzameling, of van bronnen die verwijzen naar deskundigen:

NOS Achtuurjournaal

We beginnen met het NOS Achtuurjournaal van 14 november 2025. Volgens mij wordt hier voor het eerst op het NOS journaal uitgelegd hoe het zit met de diepte. Een kort fragment:

Scientias

Dan een iets langer filmpje waarin Thierry Baudet aandacht vraagt voor de aardbevingen in Groningen en Diederik Jekel uitlegt wat er speelt:

Zie het bijgaand artikel op Scientias.

Constructeur

“Pas nu begrijp ik dat bouwnormen anders moeten”

Prof. mr. dr. J.G. Brouwer, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap:

“En ik vroeg ook aan een constructeur vorige week in Groningen. Ik zeg, wanneer ben jij nu, hij is degene die onder andere betrokken is bij het opstellen van die nieuwe bouwnormen, die NEN-normen, wanneer ben je nou gealarmeerd? Hij zegt, “door Huizinge”. En daarvoor dan? Ja, zegt hij, ik dacht altijd Richter, dat is niks, twee punt zoveel, misschien eens een keertje drie. Hij zegt, pas nu begrijp ik dat die schalen hier eigenlijk helemaal niet van toepassing zijn. En pas nu begrijp ik dat onze bouwnormen dus hele andere moeten zijn. Dit zijn hoogfrequente trillingen, heel kortstondig. Hij zegt, we weten eigenlijk ook niet goed hoe die bouwnormen eruit moeten gaan zien.”

Bron: Voordracht in Vita Nova, georganiseerd door Hilda Groeneveld

KNMI

14 juli 2020: Een seismoloog van het KNMI legt uit:

Bron: Het KNMI in gesprek met Jan-Willem Start op.

Ga naar het facebook artikel van Jan-Willem Start Op waar bovenstaand filmpje vandaan komt.

Sam Gerrits

Sam Gerrits, geochemicus en onderzoeksjournalist, zegt er het volgende over:

In hetzelfde draadje zegt hij:

Ik zeg het nog maar eens: Richter is hoe hard de klap uitgedeeld wordt, Mercalli is hoe hard de klap aankomt.

Sam Gerrits, geochemicus

Tot slot zegt hij in een tweet:

De #earthquakela toont weer mooi aan waarom nieuwsmedia mbt Groningen eigenlijk altijd de Mercalli-schaal zouden moeten gebruiken, zoals de latimes dat doet. De Richter 7.1 beving van gisteren was Mercalli-4 in Los Angeles, Huizinge 2012 was Mercalli-6!

Sam Gerrits, geochemicus

Staatstoezicht op de Mijnen

Het Staatstoezicht op de Mijnen zegt:

Waarom voelen omwonenden relatief kleine bevingen?

Aardgas wordt uit een laag op 3 km diepte gehaald. Daar vinden de bevingen dus plaats. Voor aardbevingen is dat ondiep. Dat is ook de reden waarom ze goed gevoeld worden door omwonenden. Natuurlijke aardbevingen komen namelijk meestal voor op dieptes vanaf 10 km. Als aardbevingen plaatsvinden in een gebied met veel klei en veen, zorgt dit voor extra trillingen boven de grond. Daardoor leiden de aardbevingen in Groningen tot relatief veel schade.

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)

Staatstoezicht op de Mijnen in een reactie op een tweet van weervrouw Helga van Leur

en:

Bij de toelichting op de schaal van Richter staat dat aardbevingen met magnitudes tot 2,9 op de schaal van Richter vrijwel nooit schade veroorzaken en aardbevingen met magnitudes tussen 3,0 en 3,9 op de schaal van Richter hooguit lichte schade, zoals wat losse dakpannen. In Groningen leiden de aardbevingen als gevolg van de gaswinning echter tot veel meer schade. Dat heeft twee oorzaken: de aardbevingen zijn ondiep en de Groningse bodem bevat veel klei en veen.

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)

NOS

NOS filmpje

Een gedeelte uit de explainer-video van de NOS:

NOS filmpje: uitleg op eigen NOS–site

NOS artikel

Waarom een Limburger doorslaapt en een Groninger wakker ligt van 3,2

"Dat heeft allereerst met de diepte te maken waarop de beving plaatsvindt", vertelt Läslo Evers, seismoloog bij het KNMI. "Een beving van 3,2 op 3000 meter, zoals in Groningen, voel je veel duidelijker dan in Limburg, waar de beving op 12.000 meter diepte was."

[…]

Magnitude zegt niks over schade

Een beving zo zwaar als die in Roermond zou, hypothetisch gezien, in Groningen veel ellende kunnen veroorzaken. De geschiedenis leert dat een lichte beving zware schade kan veroorzaken. En dat een zware aardschok juist nauwelijks voor ellende zorgt. De kracht van de beving zegt dus niet automatisch iets over de gevolgen.

NOS, Waarom een Limburger doorslaapt en een Groninger wakker ligt van 3,2

NOS artikel: “Waarom een Limburger doorslaapt en een Groninger wakker ligt van 3,2”

Kijk Magazine

De schadetabellen bij de schaal van Richter gaan over ‘gemiddelde’ aardbevingen. In Groningen maken twee omstandigheden de situatie echter uitzonderlijk: de aardbevingen zijn ondiep, en de Groningse bodem bevat veel klei en veen.

Kijk Magazine

Kijk Magazine, korte heldere uitleg

De Stentor – M. Sintubin

[…]er is meer dan de schaal van Richter, legt Manuel Sintubin desgevraagd uit. Hij is hoogleraar geodynamica aan de gerenommeerde  Katholieke Universiteit van Leuven. Niet alleen de kracht van een aardbeving speelt een rol, maar ook de intensiteit. Die is mede afhankelijk van diepte en het dempende vermogen van de bodem, maar ook de staat van de gebouwen.

De Stentor, M. Sintubin, geodynamicus

De Stentor met een citaat van M. Sintubin, geodynamicus

M. Sintubin

Bij ondiepe aardbevingen zijn de effecten aan het aardoppervlak doorgaans groter dan bij diepere aardbevingen. Gewoon omdat de vrijgekomen seismische energie veel minder gedempt is voor ze het aardoppervlak bereikt. Vandaar ook dat in Groningen – waar de aardbevingshaarden op 3 km diepte gesitueerd worden – de effecten van de kleine geïnduceerde aardbevingen onverwacht zwaar uitvallen.

M. Sintubin, geodynamicus

Blog van M. Sintubin

Follow The Money – Sam Gerrits

Hoewel de materiële schade aanzienlijk kan zijn, zou er in principe dus geen direct gevaar voor mensenlevens moeten zijn. Maar in Groningen is er sprake van cumulatieve schade — iets dat vooral speelt bij boerderijen die in de oude stijl gebouwd zijn. Door de daklast in deze boerderijen worden de wanden bij elke beving verder uit elkaar gedrukt. Daardoor kunnen de dakbalken hun ondersteuning verliezen, en kan er tijdens een aardbeving een moment van bezwijken ontstaan.

Follow The Money, auteur Sam Gerrits

Uitleg door Follow The Money (betaalmuur)

Gebrek aan kennis

In 2012 en de jaren daarna was er nauwelijks kennis van de effecten van ondiepe gasbevingen in Groningen — behalve bij de Groninger Bodem Beweging, maar niemand geloofde ze. Pas vanaf ongeveer 2018 begon het besef in te dalen en volgde er bredere uitleg.

Daarom probeerde ik in het begin zelf wat te maken. Dat was bijvoorbeeld dit filmpje:

Verdere achtergrondinformatie