Hoe voelt een gasbeving?

Hoe voelt een gasbeving

Hier vind je citaten van mensen die een gasbeving zelf meemaakten: wat ze voelden, hoorden, zagen of deden. Hoe concreter het moment, hoe hoger het in de samenvatting staat.

„Ik vond het heel erg” zegt weinig. „Ze viel met haar knie en hoofd tegen de tafel” zegt wat er gebeurde. Citaten staan zo letterlijk mogelijk. Waar een tekst uit slechte OCR of automatische ondertiteling komt, staat dat erbij. Dezelfde gebeurtenis uit meerdere bronnen staat één keer; waar een latere vertelling een ander lichamelijk detail geeft, staat dat erbij.

Onder een citaat staat de KNMI-registratie als die bekend is: datum en tijd in Nederlandse tijd, epicentrum en magnitude. De plaats waar iemand het voelde staat erbij als de bron die noemt. Kleine gasvelden (Assen, Roswinkel, Emmen) staan erbij. Een spreker die geen beving aanwijst, krijgt geen magnitude.

Voor een uitleg door deskundigen moet je hier weez'n.

De concreetste momenten

• Het carillon van de kerktoren begon spontaan te „spelen”; in Middelstum begonnen de klokken te luiden
• „Ze verloor haar evenwicht waardoor ze met haar knie en hoofd tegen de tafel viel”
• Een kind viel uit de hoogslaper, een ander uit bed, bij een derde viel een kaars op het hoofd
• Met donderend geraas begon alles te bewegen
• Lantaarnpalen als stokjes heen en weer
• „De grond bewoog en er kwam een heel eng geluid”
• „Je zag gewoon de tuin golven. De vogels vlogen op enzo”
• Muren die heen en weer zwiepen, een dak dat op en neer gaat
• „Het huis ging vreselijk heen en weer”, „De vloer ging omhoog en naar beneden”, „het leek alsof het huis een beetje opgetild werd”
• „Die vond ik lijkbleek, met de tandenborstel nog in de mond, tegen de diepvries aangeklemd”
• Een dakplaat trilde los en viel op een bed
• „Ik verloor twee keer de grip op de weg”
• De paarden stonden al een uur te steigeren

Daarna staan de verhalen op datum.

30 maart 1976, Groningen en Haren

Bewoners gingen in de stad Groningen en in Haren de straat op. Het Nieuwsblad van het Noorden: de schokken lieten „deuren en ramen en zelfs hele huizen seconden lang trillen.” Het KNMI kreeg meldingen uit de driehoek Groningen–Beetsterzwaag–Drachten van „rammelende deuren, ramen en lampen”. Mensen dachten aan een vliegtuig of een militaire oefening, „alleen duurde het gerommel veel langer.”

Mevrouw J. Hellinga, Garijp

In Het Parool, in de keuken:

„Ik was in de keuken bezig toen plotseling de grond begon te schudden. Twee openstaande deuren sloegen keihard dicht, een vaas viel van de kast. Ik schrok me dood, want ik dacht dat het door een gasontploffing kwam. Maar er gebeurde verder niets.”

Bron: Het Nieuwsblad van het Noorden, Het Parool en het KNMI, aangehaald in Groningers boven gas.

Doorverteld, zonder eigen moment: in een Facebookgesprek herinnert iemand zich dat mensen in de buurt „al in de zeventiger jaren de boerderij voelden schudden”.

1985, de boerderij van Sijbrand en Richtje Nijhoff

Zij dateert de eerste klap in 1985. Het voorhuis kraakte. De paarden stonden al een uur vóór de beving te steigeren in hun box, „stapelidioot”. Toen muren en stallen begonnen te trillen en te schudden, renden de schapen een hoek van de stal in.

Richtje:

„Ik dacht: verrek dit is een aardbeving! Maar toen we zagen: alles staat er nog, gingen we door alsof er niks gebeurd was. De schapen moesten lammeren.”

Bron: interview, 12 maart 2021. Huizinge, 16 augustus 2012, staat verderop; dat is een andere nacht.

26 december 1986, Assen, magnitude 3,0

Tweede Kerstdag, 08.48 uur. Op het politiebureau in Assen trilden tafels en stoelen zo’n vijftig seconden. In de Tuinstraat viel kort de stroom uit. Mensen belden de politie: was dit een aardbeving?

Bron: de Volkskrant, „Hoogstens zou het servies een keertje rammelen”.

Meent van der Sluis, Assen

Op verschillende plaatsen kraakten de huizen. Het klonk als een dreun alsof een vrachtauto tegen de voorgevel was aangereden. Theekopjes trilden, ruiten rinkelden.

Bron: Kees Siderius, „Het wachten is op de derde aardbeving”, 30 november 1988.

25 april 1991, Geelbroek, magnitude 2,5

Inwoners hoorden „een harde klap”, „iets zwaarder dan wanneer een straaljager de geluidsbarrière doorbreekt”. De ruiten trilden even.

Bron: Groningers boven gas.

19 februari 1997, Roswinkel, magnitude 3,4

Het Algemeen Dagblad, 21 februari 1997: sommige mensen renden ongerust hun huis uit. „Schilderijen vielen van de muur, ramen sprongen en bloempotten schoven op de vensterbank heen en weer.” In Emmer-Compascuum, waar de bodem het hevigst trilde, „vliegen de mensen de deur uit”.

Freekje Ahlers, Emmer-Compascuum

In de Volkskrant:

„Want binnen denk je dat alles instort. Je kunt nauwelijks uitdrukken wat er gebeurt. Alles begint te kraken. Het is heel angstig. Ik hoef dit echt niet weer mee te maken.”

Bron: Groningers boven gas.

2003, Hoeksmeer, magnitude 3,0

Familie De Vries

Ze werden wakker doordat de bedden heen en weer schudden. Erica de Vries tegen NRC Handelsblad:

„We voelden het duidelijk en dachten direct aan een aardbeving. Een rare gewaarwording, maar angstig waren we niet.”

Bron: Groningers boven gas.

24 oktober 2003 of 2004, Hoeksmeer

03.30 uur. De bron plaatst deze nacht in 2003 of 2004. Gezinnen schrokken wakker. Zij omschreven het als „hevig tromgeroffel” en „een auto die door de gevel van je huis rijdt”.

Bron: Groningers boven gas.

23 april 2006, Warffum, magnitude 1,1

Jan (65) en Margriet (67), Warffum. De eerste beving die zij zelf voelden. Epicentrum in Warffum.

Margriet:

„Alsof er een vliegtuig door de geluidsbarrière vloog. Maar toen hadden we nog helemaal niet door dat het een aardbeving was.”

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Jan en Margriet.

8 augustus 2006, Westeremden, magnitude 3,5

Het KNMI legt de zwaarste schok op 05.04 uur. Een naschok van 2,5 volgde enkele uren later. De verhalen hieronder gaan over die ochtend; de kloktijden verschillen per bron.

Willem de Winter, Westeremden

Over 05.04 uur:

„Ik schrok me wezenloos. Het bed schudde heen en weer. Je hoorde doffe, scherpe knallen. Ja, ik was best bang. Nee, ik ben niet opgestaan. Het was snel stil dus hebben we ons weer omgedraaid.”

Bron: KNMI-jaarverslag 2011.

Lambert de Bont, Westeremden

In een gerestaureerde hereboerderij uit 1860. NRC schrijft 07.04 uur, het KNMI 05.04 uur. Hij lag in bed, had zich omgedraaid en was weer ingedommeld. Toen klonk het, „klabang”, als een ontploffing. De muren schudden. Alles in huis kraakte.

„Ik dacht dat er een meteoriet door het dak was gegaan.”

Boven in de hals van de boerderij was niets te zien. Toen wist hij dat het een aardbeving door gaswinning was.

In De gaskolonie zegt hij over dezelfde beving:

„Het was alsof er een vliegtuig door mijn huis ging, alsof we op een ijsschots zaten. Dat was zo beangstigend.”

Bron: NRC Handelsblad, en Margriet Brandsma, Heleen Ekker en Reinalda Start, De gaskolonie.

Sylvia, Loppersum

Sylvia (54) stond vroeg in de ochtend achter het aanrecht. Haar dochter was nog op haar slaapkamer.

Dan begint de aarde te trillen en te rommelen. Sylvia denkt eerst aan een vrachtauto die met een idiote snelheid voorbijrijdt. Daarna hoort ze dreunen op de bovenverdieping. Zijn dat kasten die omvallen? Ze hoort ook het dak kraken.

„Toen kwam het besef, dit is een aardbeving. Ik dacht, het dak is ingestort, en nu ben ik mijn kind kwijt.”

Ze rent naar de trap. Haar dochter doet lijkbleek, in nachthemd, de deur open, met de kat in haar armen.

„Ze gooide de kat aan de kant, stortte zich naar beneden en toen zijn we meteen naar buiten gegaan. Ze had een hartslag van ik weet niet hoeveel. Dan sta je op straat en is daar helemaal niemand.”

Bron: Gasberaad (Internet Archive)

Robbert Sandee, 18 jaar

De kop „Ik schrok wakker, het was echt een enorm kabaal” (Dagblad van het Noorden, 9 augustus 2006) staat in het gebruikte archief alleen als literatuurverwijzing. In Groningers boven gas is de alinea wel deels overgenomen: wakker van het gerommel, „echt een enorm kabaal”, hij dacht eerst dat een vrachtwagen ergens tegenaan was gereden; daarna een scheur van anderhalve meter in de hal. Ook Mark van Dijken, 11, komt in die alinea voor; de zin over hem is in het uittreksel afgekapt.

5 augustus 2008, Emmen, magnitude 2

Midden in de nacht. Politiewoordvoerder in het Dagblad van het Noorden: „Het leek alsof er een heel grote boom werd omgezaagd en op de grond terechtkwam.” Het KNMI: mensen zijn wakker geschrokken, veel Emmenaren meldden een doffe dreun, bij iemand anders was de deur hard dichtgeslagen.

Bron: Groningers boven gas.

16 augustus 2012, Huizinge, magnitude 3,6

22.31 uur, diepte 3 kilometer. Het KNMI rekende eerst 3,4 en stelde daarna bij naar 3,6.

Trudy Aleven, Leermens

Jarentachtigwoning, ongeveer 10 km van het epicentrum. Ze lag nog niet lang op bed. In de bron staat elke regel twee of drie keer; hier staat die één keer.

„Het duurde maar heel even, voordat ik het echt besefte was het al voorbij. Ik ben vrij nuchter en schrik niet zo snel, maar ik dacht wel meteen: shit, het huis. In dat korte ogenblik zag ik heel duidelijk dat de muren van links naar rechts bewogen, en dat het dak op en neer ging. Het voelde alsof we in een soort plumpudding terechtgekomen waren, vreselijk.”

De bodem trilde zo hard dat muren en dak begonnen te bewegen.

Bron: „Nog steeds niet klaar met de aardbeving bij Huizinge”, 14 augustus 2020.

Sijbrand Nijhoff, Zijldijk

’s Avonds, in het Feldwerder Voorwerk. Zijn vrouw maakte zich klaar om naar bed te gaan. Dagblad van het Noorden:

„Ik zat hier rustig in mijn stoel, maar als zoiets voorbij komt is het alsof de aarde vergaat. Schilderijen zwiepen heen en weer aan de muur, kopjes staan te rinkelen, alles knettert en knapt. Alsof een legerpeloton z’n mitrailleurs leegschiet in je huis.

Mijn vrouw was zich al aan het klaarmaken om naar bed te gaan. Die vond ik lijkbleek, met de tandenborstel nog in de mond, tegen de diepvries aangeklemd om te voorkomen dat die omviel.”

Bron: Dagblad van het Noorden (Internet Archive)

Hetzelfde uur, in een stuk van 12 maart 2021. Wat daar bij komt: hij kon pas uit zijn stoel toen de beving was weggerold, de deuren zaten klem, in de badkamer waren glazen tegels gesprongen, in de keuken lag de afzuigkap vol puin. Richtje, spierwit, probeerde met de tandenborstel in de mond de diepvries te stutten.

De Correspondent, over die stoel: „niet uit die stoel; het was net een schommelstoel.” In De gaskolonie: „Het was alsof er een vliegtuig door mijn huis ging, alsof we op een ijsschots zaten.”

Op de hoorzitting van 8 september 2016 is de ondertiteling automatisch (daar wordt „afzuigkap” „afzauwkap”). De zinnen die erbij komen:

„Het was alsof er een vrachtwagen aankwam denderen. … TV uit. En op een gegeven moment, in één keer, alles knetterde. Het leek wel oorlog. … De schilderijen die vlogen in de weer. Ik kon niet meer van mijn stoel af. … En toen in één keer de buitenmuur, een enorme knal, en hij rolde weer weg. De deuren … konden niet meer open.”

Eerder in die inbreng: jarenlang voelden ze de bevingen onder de boerderij doortrekken, van noord naar zuid of omgekeerd. Bij RTL Late Night, 1 februari 2018, zegt hij in het kort dat de veiligheid op was „als het hele huis staat te schudden”. Het uur van Huizinge vertelt hij daar niet opnieuw.

Hendrik, Zandeweer

Hendrik (50) zat met zijn gezin op de bank. Ze waren net terug van vakantie.

„We hoorden eerst een stuk gerommel in de grond en toen een knal, alsof er een vliegtuig door de geluidsbarrière ging. Nou, dat was een beving, dat hadden we gelijk door. Ik werd er niet bang of naar van, maar het was wel iets aparts. Ik voelde duidelijk dat alles schudde. Ik keek uit het raam en zag de lantaarnpalen als stokjes heen en weer slingeren. Dat was echt heftig.”

Bron: Gasberaad (Internet Archive)

Dineke Rozema

„Je voelde het uit de bodem komen. Het hele bed schudde.”

Bron: de Volkskrant, „Het risicogebied krimpt, het wantrouwen groeit”.

Klaas Schipper, Wirdum

De krantentekst is via OCR gebroken; dit is de leesbare kern. Bij Huizinge: een knal, en daarna werden ze „als het ware opgetild”. Daarna vaker gerommel ’s nachts, „alsof het onweerde”. Zijn januari 2015 staat hieronder bij die maand.

Bron: „De NAM steelt onze tijd”, 2 mei 2015.

Marjolein van Berkum en Adrie de Wit, Wirdum

Marjolein van Berkum (59) en Adrie de Wit (64) kwamen in 2012 in een huis uit 1903 wonen. Een paar maanden later „begon het te schudden”. Na Huizinge stond de badkamermuur los van het plafond.

Bron: Eigen Huis Magazine, oktober 2019.

Ooggetuige, aangehaald door Follow the Money

Het verslag noemt geen adres. Onder Groningen en Follow the Money gebruiken dezelfde passage. In de langere versie beginnen de klokken van het carillon van Middelstum te luiden.

Een enorm grommend en donderend geluid zwol aan. De woning ging met golven en schokken op en neer en heen en weer diverse kanten op. Het huis kraakte aan alle kanten. Het bleek lastig je staande te houden en diverse mensen renden geschrokken naar buiten. Klokken van het carillon van Middelstum begonnen te luiden.

Bron: Onder Groningen

Ook in Follow the Money, „Kunnen we in Groningen spreken van zware aardbevingen?”, 5 februari 2018.

Peter Goossen

Peter Goossen noemt zijn dorp niet.

• iedereen in mijn dorp op straat. Lijkbleek
• het carillon van de kerktoren begon spontaan te „spelen”
• mijn moeder huilend in haar stoel
• RTV Noord start live uitzending met meldingen vanuit de gehele provincie

Peter Goossen op X

Dochter, via een ouder in een onderzoek

„Huizinge. Onze dochter woonde toen nog thuis, die maakte dat allemaal mee, dat het hele huis schudde en dat er overal scheuren in huis kwamen.”

Bron: rapport Door schade wijzer (2020), over het onderzoek van Postmes.

Moeder van de schrijver, in een stoel in het weiland

Vier kilometer verderop:

„Ineens begon haar stoel zo erg te schudden dat ze dacht dat ze op de grond zou vallen.”

Bron: Facebookbericht, 16 augustus 2017, „wat deed jij op 16 aug”.

Familie Munneke, Krewerd

Het NRC-stuk opent met dit beeld en zet er geen datum bij:

„Nog voordat zij en de kinderen in de gaten hebben wat er aan de hand is, voelen ze de vloer trillen en zien ze muren heen en weer zwiepen.”

Over Huizinge zelf: hun boerderij in Krewerd stond te schudden. Zij was in de groentetuin, Jan binnen, en hond Bobby blafte, ongewoon hard. De volgende dag waren gevels gescheurd. Februari 2013 en 13 februari 2014 van dezelfde familie staan bij die datums.

Bron: NRC (Internet Archive)

Annemarie Heite was bij Huizinge niet thuis. Wel in februari 2013; zie daar.

Januari 2013, Loppersum, magnitude 2,7

Bewoners in Loppersum, in Het Nieuwsblad op Zondag, na een beving van 2,7, de derde die week:

„Het was net of m’n huis opgetild werd.”

Bron: Het Nieuwsblad op Zondag, 10 februari 2013.

Februari 2013

In de nacht van 7 op 8 februari, epicentrum Zandeweer, vlak bij Uithuizen: magnitude 2,7 om 23.32 uur en 3,2 om 00.19 uur. Niet iedereen hieronder noemt die nacht bij naam.

Annemarie Heite

Op een bewonersbijeenkomst, 19 april 2017, over februari 2013. Het huis was doorgerekend. Huizinge had ze niet thuis meegemaakt.

„In februari wel. En ik dacht, wat maak ik nu mee? Als mens, ik schrok me rot. Als ingenieur dacht ik, dit kan mijn huis niet aan.”

Uit bed gerammeld

De schrijver van dit stuk werd bij de beving in Zandeweer letterlijk zijn bed uit gerammeld.

Bron: Groninger Bodem Beweging (Internet Archive)

Familie Munneke, boerderij ’t Noorn

De bron noemt geen dag. De zwaarste beving van die maand was de nacht van 7 op 8 februari hierboven.

„In Krewerd kraken de gebinten. Knallen klinken door boerderij ’t Noorn. Het is februari 2013, en de bodem schudt opnieuw.”

Bron: het NRC-stuk van 26 augustus 2022, zelfde link als bij Huizinge.

3 juli 2013, Garrelsweer, magnitude 3,0

01.04 uur, diepte 3 kilometer.

Kea Bossinge, Bedum

In Bedum verloor Kea Bossinge haar evenwicht waardoor ze met haar knie en hoofd tegen de tafel viel. Op een blauwe plek na, maakt ze het verder goed.

Elly Broekmans, Lageland

In hetzelfde stuk wordt Elly Broekmans in Lageland wakker: „Het was alsof een trekker mijn huis binnen kwam.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

Eind 2013, Appingedam

Gerda

Namiddag, ze was met het avondeten bezig. Thijs was niet thuis en heeft deze beving niet gevoeld.

Gerda blijft stokstijf stilstaan en denkt eerst aan een vliegtuig dat door de geluidsbarrière knalt. Dan ziet ze de ramen en de radiatoren trillen. Haar jongens kijken snel op sociale media en zien dat het om een aardbeving gaat.

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Gerda.

Februari 2014, bij Loppersum

Een bewoonster, anoniem in het stuk, tegen de journalist. Het stuk noemt magnitudes 3,2 en 2,7. Bij de beving van 3,2 stond de binnenmuur van haar nieuwbouwwoning te schudden. Dit is een andere melding dan de nacht van 13 februari hieronder: die registratie is Leermens, magnitude 3,0.

Bron: Follow the Money, „Wat is er nu precies aan de hand in Groningen?”, 23 januari 2018.

13 februari 2014, Leermens, magnitude 3,0

03.13 uur. RTV Noord zette die nacht de tweets op een rij.

Lukas Jonkman, Anneloes, Jenny Valk

aardbeving #Loppersum Hart weer in de keel. Huis klapt alle kanten weer op. En bedankt!!! #nam

— Lukas Jonkman (@Gt3luke)

Deze was echt heel lang, kinderen naast het bed!! #eng #aardbeving @gronbb

— Anneloes (@Anneloesis)

Als dit 3.0 is hoe moet een aardbeving van meer dan 4 wel niet zijn!

— Jenny Valk (@politiekinneder)

Jenny Valk gaat uit van 3,0. Lukas Jonkman schrijft vanuit Loppersum.

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

De Munnekes ontvluchten hun slaapkamer

„In de nacht van 13 februari 2014 even na drie uur ontvluchten de Munnekes hun slaapkamer, uit angst dat de schoorsteen op hun hoofd valt. De grond onder Krewerd beeft met een kracht van 3,0. In het dak zijn gaten gevallen, mailen ze directeur Bart van de Leemput van de NAM. ‘Het lijkt wel alsof de hele kap is verschoven.’”

Bron: het NRC-stuk van 26 augustus 2022, zelfde link als bij Huizinge.

30 september 2014, Ten Boer, magnitude 2,8

13.42 uur, dinsdag, diepte 3 kilometer. KNMI en RTV Noord: epicentrum Ten Boer, ook als Garmerwolde geboekt. De avond van 30 september 2015 in Hellum (hieronder, magnitude 3,1 om 20.05 uur) is een andere beving.

Pijlman, stad Groningen

Pijlman zat op de negende verdieping een brief te tikken, bij een atrium vol studenten.

„Ineens begonnen de letters op mijn scherm te bewegen. Ik krijg een hersenbloeding, dacht ik een fractie van een seconde.”

De toren begon te bewegen, collega’s renden de gang op en Pijlman hoorde een knal. „Ik dacht, er kan schade zijn, ik roep het crisisteam bijeen. Een van de leden durfde niet meer in de lift. Er hing even zo’n paniekerige sfeer. In het Atrium, waar toen zo’n vier- tot vijfhonderd studenten zaten, was een raam gescheurd. Zo’n enorm raam van tien meter hoog hè! Wat als die echt was gebarsten? Er lopen daar altijd mensen rond.”

Bron: Dagblad van het Noorden, „Aardbevingsbestendig maken wordt nog lastig”. Die link werkt niet meer.

Herber, Zernikecomplex

Het stuk noemt geen jaartal, wel „30 september vorig jaar” en epicentrum Ten Boer, hemelsbreed een kilometer of tien van zijn kamer op het Zernikecomplex. Dat past bij deze beving.

„Ik had direct daarna een college over aardbevingen. ‘Was dat er eentje?’, vroegen de studenten. ‘Ja’, zei ik.”

Bron: Dagblad van het Noorden, „Op de Hondsrug woon je veilig”.

5 november 2014, Zandeweer, magnitude 2,9

02.12 uur. Het KNMI meldde eerst 2,6 en legde het epicentrum eerst bij Middelstum. Sieme Gerrijts was in Middelstum; om half drie brandden daar de lichten. Hij vond deze zwaarder aanvoelen dan Huizinge in 2012. De kop van het stuk is zijn zin: „Ik dacht, alles stort in.”

„Als je mij wakker wilt krijgen, dan moet er heel wat gebeuren, en dat gebeurde ook”, zegt Gerrijts. „Wij hebben een zolder en daar viel letterlijk alles om. Glaswerk, schilderijen, noem het maar op.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

Januari 2015

Sandra

Agrarisch bedrijf, rijksmonument, in het epicentrum. In het zwartboek:

Januari 2015 „alsof er een vrachtwagen de keuken binnen rijd”.

Bron: Zwartboek gaswinning.

Klaas Schipper in januari

Zelfde maand, in het stuk van 2 mei 2015. Zijn Huizinge-nacht staat bij 16 augustus 2012.

„Ik hoorde een knal. Het leek wel een lawine. De ramen in het huis rammelden heen en weer.”

Begin 2015, Foxhol

Sanne

Een inspecteur deed of er geen aardbeving geweest kon zijn.

„Nou, ik lag toch echt te trillen in m’n bed hoor. Daar was hij toch niet bij?!”

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Sanne.

12 februari 2015, Kropswolde, magnitude 1,9

Henk en Hetty

Dorp in de gemeente Tynaarlo, namiddag.

„We hoorden wat gerommel, konden het niet thuisbrengen. We dachten aan onweer, maar dat was het niet. Het was een beving.”

Meteen daarna gruis in de vensterbanken.

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Henk en Hetty.

Will, Kropswolde

Will heeft naar eigen zeggen alleen deze beving gevoeld. Hoe het voelde, zegt het verhaal er niet bij.

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Will.

22 mei 2015, een beving van 2,8

Op het symposium Gaswinning tegen wil en dank (Vita Nova) beschrijft een spreker — in het transcript „brouwer” — een beving van 2,8 die hij zelf voelde, achter zijn beeldscherm op de tweede verdieping. Het symposium is 22 mei 2015; hij zegt er niet bij of de beving die dag viel.

„Nou ik zweer u, ik zat achter mijn beeldscherm, en ik zat wel op de tweede verdieping van een gebouw bij ons maar dat ging toch echt vijf centimeter naar rechts en kwam weer terug.”

Hij zet dat af tegen de bewering dat 2,8 „nauwelijks merkbaar” zou zijn, „alsof er een vrachtwagen” langskomt.

30 september 2015, Hellum, magnitude 3,1

Woensdagavond, 20.05 uur. Burgemeester Geert-Jan ten Brink kreeg berichten over huilende kinderen en rinkelende kopjes.

Basisschool De Ent, Hellum

Leerlingen noemden het „een groot schudden”. De leerkracht:

„Dit was heftiger dan alle voorgaande aardbevingen. De vorige waren meer implosies, iets dat zich diep in de grond afspeelde, nu waren er twee harde knallen achter elkaar en schudde de grond.”

Bron: Groningers boven gas.

Karin Moedt, Slochteren

Karin Moedt (18), die avond:

Zij „trilde haar bed uit”. Dat voelde „een beetje vervelend”.

Anderen fietsten door toen de grond bij Hellum schudde: „Apart, ja. Maar dat was even. We zijn gewoon doorgefietst.”

Bron: Dagblad van het Noorden, „Aardbevingen of niet, jongeren blijven”.

25 februari 2016, Froombosch, magnitude 2,4

23.26 uur, op 3 kilometer diepte. De eerste melding was 2,5. De schrijver dateert de avond op 24 februari en zat op de bank, hemelsbreed 6,2 km van het epicentrum.

“Hier onze/mijn ervaring op 24-02-2016 van de Beving van ‘slechts’ ML 2.4 bij Froombosch met een epicentrum op hemelsbreed 6,2 km van onze woonkamer waar ik op de bank TV zat te kijken toen plotseling met letterlijk donderend geraas alles begon te bewegen.”

Bron: X (Internet Archive)

December 2016

De Muinck, rond kerst

Openbaar verhoor. De automatische ondertiteling is slecht; dit is wel duidelijk:

„In 2016 rond kerst was er een enorme knal in onze woonomgeving en wij dachten … een bommetje.”

Bron: openbaar verhoor, 27 juni 2022.

Annemarie Heite, 28 december

Radio 1, 28 december 2016. Wakker geworden rond half zeven.

„We werden er wakker van. Ik lag nog in bed en het bed schudde.”

Ze is in het fragment nog zenuwachtig: je weet niet wanneer er weer een komt. Of dit dezelfde knal is als die van De Muinck, zeggen de bronnen niet.

27 mei 2017, Slochteren, magnitude 2,6

Omstreeks 17.30 uur, de zwaarste beving van dat jaar. Het was een warme zaterdag.

Frouke Postma-Doornbos, Schildwolde

Zij stond buiten in de tuin en schat de beving zelf op 2,3 of 2,6.

„Die heb ik als héél heftig ervaren. Het was alsof – het klinkt een beetje kinderlijk misschien – er een monster in de grond z’n bek opentrok. Ik had nog niet eerder een aardbeving ervaren terwijl ik buiten stond. We stonden buiten. De grond bewoog. Er kwam een héél eng geluid. En dan sta je daar in je mooie kleren en met de visite die eraan komt met de bloemetjes onder de arm. Dat was echt heel heftig.”

In hetzelfde verhoor, een ander moment, zonder datum: ze zat aan haar bureau in de stad Groningen en voelde de aardbeving daar ook.

Parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen, 26 september 2022, opname rond 1 uur en 6 minuten:

Kijk terug

Lees terug

Hoogezand, op bezoek bij haar vader

De spreekster woont in Hoogezand.

„Ik woon zelf in Hoogezand, heb het wel eens meegemaakt maar dit was toch anders, heftiger. We hoorden echt wat scheuren. Mijn vader is het gewend, maar hij kreeg ook grote ogen hoor.”

Mevrouw Woltjer, Schildwolde

Zij zei dat het leek of een trein op volle snelheid ergens tegenaan botste. Het duurde volgens haar vijf seconden.

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

8 januari 2018, Zeerijp, magnitude 3,4

Tom Postmes

„Die heb ik echt meegemaakt. … Een enorme knal. Dat je denkt, wat gebeurt hier?”

Bron: TROS Nieuwsshow, 13 oktober 2018.

Aan de keukentafel, in een zwartboek

„Dan is er begin januari 18 de beving in Zeerijp en zie ik vanaf mijn keukentafel mijn werkplaats heen en weer schudden en voel mijn huis shaken en kraken.”

Bron: Zwartboek gaswinning.

Jinek, 9 januari 2018

De spreker — de naam staat niet in de ondertitel — had het nog nooit meegemaakt:

„Toen gingen alle muren trillen. … Dat alles in één keer begon te trillen. Dat was een enorme knal en echt alles. Dat ging gewoon van links naar rechts. … Je schrik je wezenloos.”

Jongeren, in een onderzoek

Het rapport Een veilig huis, een veilig thuis? (Rijksuniversiteit Groningen, 2019) zet „in januari” bij de beving van Zeerijp.

Een jongere van 14, alleen thuis, zag „dingetjes verschuiven”:

„Ik dacht meer, o dit trilt, o dit is een aardbeving, o dit is over… Zo was het meer, dus ik ben er niet echt bang van geworden.”

Een andere jongere, 14:

„Toen leek het net of dat geluid, of geluid of gevoel alsof er een vrachtwagen ofzo echt … mijn huis in reed.”

Een jongere van 13:

„Ja, ik zat daar en toen schudde het zo dat die kaars op mijn hoofd viel.”

Het rapport parafraseert erbij: spullen die trilden en omvielen, het gevoel dat de grond verzakte, iemand die dacht dat ze zelf trilde en dus iets lichamelijks had, en een vergelijking met een attractie in de Efteling. Kinderen die de trilling „kriebelen” vonden, zeggen dat alleen de eerste beving grappig was.

NRC, dezelfde ochtend

Zonder naam: „Bureaus op de universiteit bewogen, muren trilden.”

Fakkeloptocht, 19 januari 2018

Een deelnemer, op de vraag of ze veilig wonen. „Vorige week” is dan deze beving:

„Vorige week ook, daar staat het hele huis te schudden.”

Een inwoner van Westerwijtwerd vergelijkt mei 2019 later met deze ochtend. Zie daar.

22 mei 2019, Westerwijtwerd

Iets voor 6 uur ’s ochtends. De bron noemt geen magnitude. Een inwoner uit Westerwijtwerd, in het Dagblad van het Noorden:

„We zaten meteen rechtop. Je voelde dat het huis heen en weer ging. Maar minder erg dan bij de vorige zware beving bij Zeerijp, januari vorig jaar. Toen gingen mensen de straat op, nu niet.”

Bron: Groningers boven gas.

14 juli 2020, Loppersum, magnitude 2,7

Hilda

Ze had het gevoel dat er een bom onder haar huis afging. Ze rende naar buiten, omdat ze dacht dat het dak zou instorten. In de bron staan de regels dubbel; hier één keer.

Bron: „Hilda en Harrie weten bíjna wat de hoogte van hun compensatie wordt”, 1 september 2020.

Straatinterview, dezelfde dag

De naam staat niet in de ondertitel. Andere details dan bij Hilda, dus een andere spreker.

„Ik schrok me echt wezenloos. Dit had ik nog nooit eerder zo gevoeld. … Ik had net een gevoel of ik 10 centimeter naar … zakte. Dat was klap, boom! Het huis werd twee keer opgetild, twee knallen, en twee keer voelden we het huis gewoon liften en weer op zijn plek zetten. … Ik schrok zo, ik ben ook gelijk naar buiten gerend.”

Bron: RTV Noord, straatinterviews, 14 juli 2020.

19 juli 2020

Expeditie Groningen. De spreker werd wakker van de tweede schok; zijn vrouw was nog op en had beide gevoeld. De bron noemt geen magnitude en geen naam.

„Alsof het huis in een klein beetje werd opgetild.”

Over Huizinge, ter vergelijking: „dat ging het hele huis van links naar rechts.”

4 september 2020, bij Loppersum

Radio 1, de ochtend van 4 september 2020, in een gesprek met Henk Nijboer. De uitzending noemt 3,4; dat getal staat hier als wat de uitzending zegt. De beller — de naam staat niet in de ondertitel — stond bij het aanrecht:

„Een beetje gedruis onder de grond. … We begonnen ook te schudden in de aanrechtkastjes. … Ik zei, wat krijg ik nou in een keer dan? … Dit heb ik nog nooit zo beleefd.”

16 november 2021, Garrelsweer, magnitude 3,2

Nacht van 15 op 16 november, 01.46 uur. Staatstoezicht op de Mijnen, via Groningers boven gas: inwoners in Garrelsweer hebben de beving ervaren „als een bom die ontplofte, waarbij het hele huis bewoog”. Te voelen van Pieterburen tot Hoogezand en van Delfzijl tot de stad en Haren.

Duizelig

Het citaat noemt geen plaats.

„Mijn vriendin werd er zelfs duizelig van, ze moest gaan zitten.”

Ten Boer, Ten Post, Loppersum

„Een heftige, korte schok golfde door het huis. Ik zat op zolder en bewoog met stoel, huis en al”, aldus iemand anders uit Ten Boer. „Ik lag in bed te schudden. Ik heb nog nooit zoiets meegemaakt”, meldt een inwoner van Ten Post.

En een inwoner van Loppersum schrijft: „Ik voelde het aankomen rollen en het eindigde met een flinke schok.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

9 september 2022, Uithuizen, magnitude 2,3

RTL Nieuws, meldingen op Twitter. Namen staan er niet bij.

„Was al wakker, nu klaarwakker. Een doffe dreun en gekraak. Het hele bed trilde.”

„Was dit onweer, of een aardbeving? Ik lag te schudden in mijn bed.”

Een derde: zojuist weer een „dikke schok”, „zo erg heb ik hem nog niet ervaren.”

Bron: RTL Nieuws, 9 september 2022.

24 september 2022, Uithuizen, magnitude 2,7

12.20 uur. Ruim een uur later een naschok van 1,7. Ook gevoeld in Doodstil, Zandeweer, Middelstum, Warffum, Usquert, Roodeschool en Toornwerd.

Angelia Werkman, Scapino in Uithuizen

Zij zat in het kantoor toen de cv-ketel begon te trillen.

„We hadden altijd al wel scheuren in het pand zitten, maar ik zag direct dat ze erger geworden waren. Ik vertrouwde het niet helemaal. Het waren eerst haarscheurtjes en nu zeg maar vingerdikte, of over de hele lengte van het achterstuk van het pand.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

Majoor, Uithuizermeeden, en anderen

Majoor hoorde een enorme knal. „Het huis ging vreselijk heen en weer.” Eddy Honderd: „De vloer ging omhoog en naar beneden.” Verder in hetzelfde stuk: „Muren kraakten”, en: „Het huis ging stevig heen en weer, dus duidelijk gevoeld, zelfs in een nieuw aardbevingsbestendig huis.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

8 oktober 2022, Wirdum, magnitude 3,1

04.17 uur. De automatische detectie gaf eerst 3,2. Gevoeld tot in de stad Groningen, Delfzijl, Meerstad, Appingedam en Veendam.

„Het was zo'n ontzettende dreun dat het leek alsof het huis een beetje opgetild werd.”

„Ik dacht echt dat het huis zo opgetild werd en een meter verder neer werd gezet. Dat voelde ik.”

„Volgens mijn vrouw werd ik gillend wakker.”

„Hij rolde aan en toen bam.”

Arjan Smit in Appingedam, hetzelfde tijdstip: „Om 4.17 schudde en kraakte het hele huis.”

Jolande Meerlo, RTV Noord, 10 oktober 2022. De kop bij haar item is „het huis kraakte, ik zat rechtop in bed”:

„Nu was het zo'n ontzettende dreun dat ik het gevoel had dat het huis een beetje opgetild werd. En vervolgens klabams weer neergezet.”

Bron: RTV Noord, Vijlbrief in Wirdum (Internet Archive)

Bron: RTV Noord, bewoners luchten hun hart (Internet Archive)

Bron: RTV Noord, „het huis kraakte, ik zat rechtop in bed” (Internet Archive)

14 november 2025, Zeerijp, magnitude 3,4

Nacht van 13 op 14 november, 01.16 uur. Naschok van 2,1 om 06.39 uur, een halve kilometer naar het zuidoosten.

Gaby Oegema, Belinda Oegema-De Vries en Duncan Kroes

Gaby en Belinda Oegema wonen aan de Molenweg in Zeerijp, Duncan Kroes aan de Noorderstraat.

Rechtovereind zat Gaby Oegema (57) vorige week vrijdagnacht, in zijn woning aan de Molenweg in Zeerijp. Twee harde knallen. Een aardbeving. Hij deed geen oog meer dicht. Naast hem zat al even rechtop in bed zijn vrouw Belinda Oegema-De Vries (61). „Het hele huis schudde, niet alleen het bed”, zegt zij.

Een straat verderop schrok Duncan Kroes (20) zich een ongeluk aan de Noorderstraat. Een plaat in het dak trilde eruit en viel op zijn bed. „Ik zag hoe het hele dak bewoog. Ik had bij God geen idee wat er gebeurde en was bang.”

Bij Duncan Kroes is de rust wedergekeerd nadat de aardbeving de plaat uit het dak van zijn huis dreunde en hem op een haar na miste.

Bron: Dagblad van het Noorden (Internet Archive)

Debora Veldman, ’t Zandt

Zij was net haar baby van drie maanden de fles aan het geven. De naschok van 2,1 kwam pas om 06.39 uur.

„Ik voel me heel onveilig. Allemaal spullen vielen om in ons huis en de lampen buiten, die normaal gesproken alleen op beweging reageren, sprongen aan. Je schrikt je dood. Als je dan een baby’tje in je handen hebt, is dat heel eng.”

Ze ging gelijk naar de slaapkamers van haar andere kinderen, die gelukkig nog lagen te slapen. „Het is nu anderhalf uur later en we liggen nog steeds te trillen in bed. De hond is ook flink overstuur.”

Max Siccama, Bedum

Hij reed op dat moment in Bedum en verloor twee keer de grip. Die twee schokken zaten in de hoofdschok: de naschok van 2,1 kwam pas om 06.39 uur.

„Ik was onderweg met de auto en ik verloor twee keer de grip op de weg door twee grote schokken.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

Anton

Item van 20 oktober 2026. Hij wacht op versterking en heeft het over een beving „november of zo” het jaar ervoor. Dat past op deze klap in Zeerijp.

„Ik heb echt … midden in de nacht … wakker geschud door die schuur of door die beving.”

21 augustus 2026, Uithuizen

Vroeg in de ochtend. De bron noemt geen magnitude.

Wim Henstra

Op X, even voor 6 uur:

„Even voor 6 uur vanmorgen een aardbeving? Het hele huis schudde.”

DenkenDanDoen

Een reactie op GeenStijl:

„Bij ons schudde het hele huis. Bed danste door de kamer. Op wat haarscheurtjes na waren er geen gevolgen.”

Bron: GeenStijl, 21 augustus 2026. Een andere reactie onder dat stuk beschrijft Roermond 1992. Dat is geen gasbeving en staat hier niet als citaat.

Wel meegemaakt, zonder één datum

10 november, Loppersum en Westeremden

Het jaar noemt de bron niet. Rond half twee ’s nachts.

Een bewoner uit Loppersum, wiens nieuwbouwwoning kraakte: „een roffel die van ver kwam en in een dreun eindigde”.

Een vrouw uit Westeremden, 23 jaar in het dorp:

„In die tijd heb ik verschillende bevingen gevoeld, maar zo erg als nu heb ik het nog niet meegemaakt. De slaapkamerramen trilden.”

Bron: Groningers boven gas.

30 september, Emmen

Menno Klompmaker en Ria Mulder, Radio 1, 21 november 2016. Zij lagen „die bewuste nacht op 30 september net op bed”. Het jaar noemen ze in dit fragment niet.

„We hoorden een hele grote knal. Het bed schudde, het trilde. En achter ons hoofd hoorden wij een krak. En Ria zei eigenlijk meteen tegen mij van… Menno, dit is een aardbeving.”

De volgende ochtend zat er een scheur in de muur van de schuur achter het bed.

Fayenne Welbergen, Garrelsweer

Fayenne Welbergen (10) woonde met haar ouders en broers in Garrelsweer. „Vorig jaar” ten opzichte van het artikel van 13 maart 2023, midden in de nacht, „een extra grote beving”. Welk jaar dat precies is, staat er niet.

„Ik zag mijn dierenpoppetjes bewegen, ze vielen een voor een om. Mijn kettingen rinkelden in de la. Ik was bang en ging in bed liggen bij papa en mama.”

En, over bevingen die ze vaker voelde:

„Het klonk alsof er een grote bom afging. Ik vond het spannend en eng. Ik was bang dat het huis op een gegeven moment zou instorten.”

De droom dat het huis instortte kwam daarna. Dat is geen beschrijving van het moment zelf.

Bron: artikel van 13 maart 2023 over Fayenne, Saar en Seth uit Woltersum.

Esmee Brouwer, Slochteren

Esmee Brouwer (19), RTV Noord, 10 december 2020. De eerste beving die ze zich herinnert was meteen de heftigste, „een paar jaar geleden”.

„Dan ben ik uit bed gevallen van de schrik, omdat alles van mijn bureau afviel, van mijn kasten afviel. Ramen die klingelen. … Snelst of een trein op je huis inpompt.”

Bron: RTV Noord, „Mijn hele jeugd bestond uit aardbevingen”, 10 december 2020.

Zoon van Ciska, in de tuin

Na „de zoveelste flinke beving”. Hij zat in de tuin, zijn pasgeboren kind lag boven te slapen.

„Hij voelde de schokken door zijn lichaam en door het huis gaan, terwijl zijn kleine binnen lag.”

Nog diezelfde dag pakten ze de koffers. Ciska zelf schrijft dat „de grond bleef schudden en de vloer bleef scheuren”. Dat is de reeks, niet één uur.

Bron: Margriet, „Ciska’s nieuwe begin in Groningen”, 14 november 2025.

Uit de hoogslaper gevallen

Het kind noemt geen datum en geen magnitude. Het gesprek is opgenomen op 16 september 2022 op een basisschool in ’t Zandt.

“Ben van het bed afgevallen tijdens de aardbeving, van de grote hoogslaper. Dat was au, dat was pijnlijk, pijnlijk, pijnlijk.”

Bron: RTV Noord (Internet Archive)

Golvende tuin

De podcast gaat over jongeren, tien jaar na Huizinge. In dit fragment noemt de spreker geen plaats, datum of magnitude.

“Je zag gewoon de tuin golven. De vogels vlogen op enzo.”

Bron: Verscheurde jeugd; 10 jaar na Huizinge (Afl. 3)

Trein onder de stoel

Bewoner, in een onderzoek van Postmes (2018):

„We hebben onlangs nog een beving gehad. Ik zag alles bewegen in de kamer. Ik zat hier in de stoel en het was net alsof een trein onder me door reed. Een gedreun… Alles bewoog. Alles kraakte. Nou, dan loop je daarna direct om je huis heen met je fototoestel.”

Bron: rapport Door schade wijzer (2020).

Jaap Nauta, Loppersum

RTV Noord, gevraagd hoe een beving voelt:

„Je hoort een enorme knal. En je hebt het gevoel alsof er een metro onder je huis doorrijdt. … Je hoort hem ook aankomen.”

In hetzelfde item, even eerder, iemand die het trillen voelde: de lampen in de keuken, de kast met kristal, twee glasplaten gebroken, „alles was naar z’n grootje.”

Bron: RTV Noord, item over Henk en Alison, 4 december 2019.

Wilfred, Warfhuizen

Later verhuisd naar de stad.

„Eén van de aardbevingen heb ik heel duidelijk gevoeld. Het is alsof er een vrachtwagen door je huis rijdt.”

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Wilfred.

Julius, Kantens

Julius (64):

„Bij elke beving – en dat zijn er hier nogal wat – stuiter ik uit bed.”

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Julius.

Femke, Meedhuizen

Bij elke aardbeving hoort ze het huis „knappen”.

Bron: Gasberaad, het bevingsverhaal van Femke.

Roepers

Over zijn kerk en huis:

„Dat je huis letterlijk staat te schudden en de boeken uit de kast vallen.”

Bron: De Telegraaf, „Verbijsterend wat hier gebeurt”.

Annemarie, profielwerkstuk

Zij ziet de bevingen in de aquariums, ook die met een epicentrum op 20 km, bijvoorbeeld Hellum. „Alle aquariums trilden.” Zij schrijft dat mensen en trillingsmeters die lichte trillingen niet voelen. Dit is een andere Annemarie dan Annemarie Heite.

Bron: profielwerkstuk De aardbevingsproblematiek.

Klussen in Krewerd

Ze wisten eerst niet wat het was.

„Wij waren hier bezig en opeens horen we een enorme knal. Ja, schrok ons wezenloos. Mijn vader was ook in…”

Bron: documentaire over Krewerd, 6 juni 2022.

Blanken, Groninger Bodembeweging

Secretaris van de Groninger Bodembeweging. Hij schrok wakker. Overal in de straat ging het licht aan.

„In de zomer staat binnen enkele seconden iedereen buiten. Nu is het daar te koud voor, maar we zoeken elkaar wel op. Ook midden in de nacht.”

Het fragment noemt twee knallen en een lamp die nauwelijks bewoog, tot zijn frustratie.

Bron: Trouw, „Zware aardbeving voedt de woede in Groningen”.

Schoonmoeder en een student, doorverteld

Doorverteld door iemand die zelf nooit een beving heeft gevoeld. De schoonmoeder voelt ze altijd: „Dan gaat haar bank heen en weer en wiebelen de heksenbeeldjes.” De student: het voelde alsof een telefoon op tafel ligt en trilt. Anderen: de knal van een vrachtwagen die tegen een gevel aanrijdt.

Bron: column „Van de vensterbank”, Dagblad van het Noorden.

Zondag met Lubach, 29 januari 2017

Montage van hoe bewoners het vergelijken. Geen namen. De zinnen zijn echte vergelijkingen, in een satirisch item gezet:

„Het was net of het een vrachtauto bij de buren naar binnen reed. Of er een tank tegen je huis aan rijdt, of er een trein onder je huis doorgaat. Het was alsof er een trein … van mijn slaapkamerraam langs denderde.”

Lucky TV, 2015

Het item is satire over een „gravitationele singulariteit”. De zin zelf is een bewoner voor de camera:

„Wij zaten televisie te kijken en in één keer … een knal en een dreun en het hele huis trilde. En de kinderen kwamen naar beneden huilend. Het was gelukkig alleen heel kort.”

Onder magnitude 2,0

Ik vroeg in 2018 om reacties op een factcheck (reacties op twitter):

“‘Over het algemeen voelen mensen een beving lager dan 2,0 op de schaal van Richter niet.’

Even factchecken.

Is dat echt zo, mensen in het gaswinningsgebied?”

Deze reacties kreeg ik. Een deel noemt een magnitude en verder geen scène. Ze staan hier omdat ze die stelling beantwoorden, los van de ooggetuigen hierboven.

“Een beving gevoeld van 1.6. Misschien voel je die niet als je druk bezig bent, maar ik zat heel stil en rustig in huis. Ook zwaardere gevoeld, natuurlijk waren die heftiger en waren er knallen bij.”

“Voelen niet. Horen soms wel. Wat door ervaringen uit het verleden gek dicht bij voelen komt...”

“Beving Loppersum februari 2018 (2.0 op schaal van Richter) zat ik in het GBB-kantoor en voelde heel duidelijk een klap van onder.”

Dat is 8 februari 2018, omstreeks 16.25 uur. Epicentrum Loppersum, magnitude 2,0, diepte ongeveer 3 kilometer. De zwaarste sinds Zeerijp op 8 januari 2018 (magnitude 3,4).

“Ik voel ze ook als ik thuis ben. Loop ik dan net met hond buiten dan niet of minder.”

“1.2 ook vaak genoeg gevoeld, ook door familieleden die nog nooit eerder een aardbeving hadden meegemaakt”

“1.9 gevoeld”

“Denk idd dat je ze vanaf 1 kan voelen als je niet druk bezig bent, buiten bent of in je auto rijd. Dus in bed of op de bank voel je de echte kracht pas.”

“Dat klopt niet. Die voel je wel degelijk.”

“Dat is nieuw voor mij”

“Nee, dat is niet zo”

“Nee. 1.6 gevoeld terwijl ik nachts een baby aan het voedden was.”

“Neen klopt niet.”

“Ooit een beving van 1.7 heftig gevoeld.”

“In Loppersum voelden wij ook bevingen in huis van 1. Buiten niet zo herkenbaar.”

Wat hier niet in staat

• Vragenlijsten en rapporten die alleen turven óf iemand een beving „gevoeld of gehoord” heeft, zonder te zeggen hoe dat voelde.
• Roermond 1992, de beving bij Goch in 2011, Nepal, Italië, en de steenkoolbevingen die Klaas Schipper als kind in Stein meemaakte.
• Sjoukje in Warfhuizen, die gillend wakker werd omdat vrachtwagens over een nieuwe klinkerweg haar bed lieten schudden. Zij noemt dat een kleine aardbeving; het is verkeer. Gasberaad, het bevingsverhaal van Sjoukje.
• John Lanting in Uithuizermeeden, wakker van een aardbevingsalarm in huis, niet van de schok zelf. NCRV-documentaire Groningen beeft, 16 december 2013.
• Mensen die zeggen dat ze er nooit een hebben gevoeld.